U XIX veku i do Prvog svetskog rata
Počeci čačanske biblioteke sežu u 1848. godinu, kada su ugledni građani varošice od 1.000 stanovnika osnovali „Društvo Čitanja Srpsko-Slavenskij Novina u Čačku“ 12/24. januara 1848. Članovi društva poticali su uglavnom iz redova činovnika. Društvo se pretplatilo na desetak listova, koji su se tada mogli nabaviti isključivo u Beogradu.
Nepovoljne kulturno-prosvetne, ali i finansijske okolnosti uslovile su da prvo društvo za čitanje novina bude kratkog veka. Zato se 15/27. maja 1860. godine osniva Čitalište u Čačku, uz zvonjavu zvona na gradskoj crkvi i pucnjavu prangija. Čitalište je ubrzo steklo 80 članova, ali, kako je ostalo zapisano „da je čitalište čačansko bez mnog(h) potreba i mlogo sirotno“, ono se gasi 1867. godine „iz nekih uzroka“. Ipak, među tadašnjim Čačanima preovladala je ljubav prema pisanoj reči i želja da se ne zaostaje za drugima, pa je 5/17. januara 1869. godine osnovana nova Čitaonica, koja je 1874. godine imala 68 članova, preko 30 listova i časopisa, kao i više desetina knjiga. Do 1881. godine broj članova je opao na 45, listova na 15 a knjiga na 30 primeraka, čemu su uzrok bili ratovi sa Turskom 1876–1878. godine.
Nepoznata je sudbina Čitaonice, kao i ostalih pokušaja obrazovanih stanovnika grada na Zapadnoj Moravi do Prvog svetskog rata na uspostavljanju stalne ustanove za kulturu čitanja. Ostao je podatak iz 1899. godine da je Čitaonica „negda cvetala a sada jedva životari“. Čitaonica je početkom XX veka prestala sa radom, o čemu svedoči „sporazum” u Načelstvu okruga čačanskog 1909. godine o otvaranju i osnivanju javne biblioteke, „jer se u Čačku i okolini oseća potreba i želja za osnivanje…“.
Između dva svetska rata
Rad čitaonice, pod imenom Čačanska građanska čitaonica, obnovljen je početkom 1921. godine, nakon 
što je tokom Prvog svetskog rata knjižni fond uništen. List „Pravda” iz Beograda je 3. februara 1921. godine preneo apel čačanske čitaonice uredništvima listova, žurnala i časopisa za slanje izdanja. Ova ustanova nije opstala (prestala je sa radom oko 1928. godine), ali je 16. maja 1934. godine u Učiteljskom domu u Čačku počela da radi Ujedinjena knjižnica i čitaonica, koja je do kraja 1936. godine imala 476 članova i 3.000 knjiga. Ovako ustrojena Knjižnica radila je do 7. maja 1937. godine, kada je raspuštena odlukom vlasti, pod sumnjom da je leglo komunista. Obnovu rada Ujedinjene knjižnice i čitaonice Ministarstvo prosvete odobrilo je 29. avgusta 1939. godine, mada je Ujedinjena knjižnica stvarno počela da radi 26. aprila 1939. godine i to samo dva sata nedeljno. Predsednik Uprave knjižnice bio je Stevan K. Vučković, učitelj u penziji, a knjižničar je bila Margita M. Radović, profesor. Vredno je napomenuti da je Ujedinjena knjižnica 1939. godine imala i jednu „pokretnu knjižnicu“, sa sadržajima primerenim selu, pa se prema potrebama selila iz jednog sela u drugo i bila propagator obrazovanja i čitanja u ruralnim sredinama.
Osnivanje današnje biblioteke
Okončanje Drugog svetskog rata i smirivanje prilika u zemlji bilo je plodotvorno za osnivanje Gradske knjižnice i čitaonice februara 1946. godine. Knjige za čitaonicu prikupljane su od građana 
u „nedelji prikupljanja knjiga u gradu“, što je bio inicijalni fond knjiga biblioteke. Odlukom Narodnog odbora opštine Čačak 5. aprila 1961. godine ustanova dobija ime Gradska biblioteka.
Gradska knjižnica je nakon drugog svetskog rata bila smeštena u Lukovića dućanima na mestu današnje knjižare „Branislav Nušić“ u Domu kulture, da bi oko 1950. godine bila preseljena u tri prostorije na spratu današnjeg bioskopa „Sutjeska“. Godine 1965. Gradska biblioteka useljava se u prostorije bivšeg hotela „Kasina“, da bi po završetku izgradnje Doma kulture biblioteka tu dobila 400 metara kvadratnih prostora 1974. godine, gde je i do danas podstanar. Stara i poznata Virerova ili Hadžića kuća, u Gospodar Jovanovoj ulici, dodeljena je na korišćenje Gradskoj biblioteci 1986. godine.
Od 1994. godine biblioteka u Čačku je matična za područje opština Čačak, Gornji Milanovac, Lučani i Ivanjica. Upravni odbor Gradske biblioteke septembra 1998. godine, povodom 150 godina postojanja, prihvatio je inicijativu da ustanova nosi ime Gradska biblioteka „Vladislav Petković Dis“ Čačak.